Porady prawne

Oto odpowiedzi na pytania, które otrzymaliśmy od Państwa. Śmiało prosimy zadawać kolejne, nasz ekspert w dziedzinie prawa autorskiego jest do Państwa dyspozycji.

Czy można publikować na stronach internetowych (chodzi o architekturę i porównania wczoraj-dziś) skany fotografii, zamieszczonych w książkach, wydanych przed 1994 r., a nie opatrzonych słowem copyright (w stopce red.)? Tyczy się to także pojedynczych odbitek krążących na aukcjach. Na wielu jest tylko nazwisko znanego fotografika, niektóre są opatrzone pieczątką copyright i te nie budzą wątpliwości.

Oznaczanie utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo udostępnianie go anonimowo jest jednym z uprawnień twórcy wchodzącym w zakres autorskich praw osobistych. To czy dany utwór, taki jak chociażby fotografie posiada oznaczenie autorstwa lub inne oznaczenia związane z ochroną prawnoautorską jest obojętne z punktu widzenia ochrony jaka przysługuje twórcy i samemu utworowi. Zaznaczenia bowiem wymaga, iż autor ma prawo do oznaczania swoim autorstwem egzemplarza stworzonego przeze siebie utworu, ale nie stanowi to obowiązku. Każdy utwór czy oznaczony czy też nie, podlega takiej samej ochronie prawnej.
Ponadto to twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Dlatego też wszelkie formy korzystania z cudzego utworu (jak na przykład publikowanie w Internecie skanów fotografii) wymaga zgody twórcy lub innego podmiotu, któremu przysługiwać będą majątkowe prawa autorskie do utworu (np. wydawca).
Oczywiście istnieją formy korzystania z utworu na zasadzie dozwolonego użytku, bez konieczności uzyskiwania w tym celu zgody podmiotu uprawnionego jednakże działanie takie musi być podyktowane z góry określonym celem oraz być uzasadnione. Przykładowo zgodnie z prawem cytatu wolno przytaczać w utworach stanowiących samoistną całość urywki rozpowszechnionych utworów lub drobne utwory w całości, w zakresie uzasadnionym wyjaśnianiem, analizą krytyczną, nauczaniem lub prawami gatunku twórczości.
Ponadto nie istnieje obowiązek uzyskiwania zgody podmiotu uprawnionego na korzystanie z utworów, które przeszły do tzw. domeny publicznej. Będą nimi utwory w stosunku, do których majątkowe prawa autorskie wygasły z upływem lat siedemdziesięciu licząc od daty śmierci twórcy lub od daty rozpowszechnienia utworu lub daty jego ustalenia.
Więcej szczegółowych informacji na temat prawa cytatu można natomiast znaleźć na stronie Legalnej Kultury tutaj.

Jarosław Jastrzębski
Radca prawny

Jeśli przygotowuję grafikę na Instagram, na ktorej jest otwarta ksiażka, obok sok itp., czy łamie prawo do wykorzystywania wizerunku tej ksiażki? Czy autor książki może mieć żal, że otworzylam książkę na cytacie i zamieściłam ją w internecie?

W przedstawionej w pytaniu sytuacji wykorzystanie fragmentów książki może raczej rodzić ryzyko naruszenia praw autorskich a nie dobra osobistego jakim jest prawo do wizerunku książki – wątpliwym jest bowiem wskazywanie na prawo do wizerunku w odniesieniu do przedmiotów.

Zasadniczo dla zgodnego z prawem wykorzystania cudzej twórczości konieczne jest uzyskanie zezwolenia jej autorów. Nie mniej jednak, regulacja prawa autorskiego przewiduje od tej zasady kilka wyjątków, do których należy tzw. niezamierzone włączenie cudzego utworu do własnego dzieła. Zgodnie bowiem z przepisem art. 29 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wolno w sposób niezamierzony włączyć utwór do innego utworu, o ile włączony utwór nie ma znaczenia dla utworu do którego został włączony. Dlatego też, przypadku gdyby książka stanowiła jedynie nieistotny, drugoplanowy element tła grafiki, to można rozważyć powołanie się na ww. rodzaj dozwolonego użytku.

Jeżeli jednak książka miał stanowić ważny punkt Pani dzieła, można rozważyć powołanie się na inną formę dozwolonego użytku, jakim jest prawo cytatu, które pozwala na wykorzystanie we własnym utworze fragmentów cudzego dzieła, jeśli jest to uzasadnione m.in. celem takim jak analiza krytyczna czy też prawa gatunku twórczości. Jeżeli zatem przygotowywana grafika będzie miała formę np. kolarzu, którego elementem będzie książka, to za uzasadnione należy uznać powołanie się na prawo cytatu. Również na potrzeby parodii, pastiszu czy karykatury można korzystać z cudzej twórczości bez zezwolenia ich autorów.

W pozostałych jednak przypadkach, dla zgodnego z prawem wykorzystania cudzego utworu konieczne może okazać się uzyskanie zezwolenia autora książki, która będzie stanowiła element grafiki.

Sara Dobrzańska

Czy tworząc stronę internetową można wykorzystać w jej adresie WWW bohatera znanej bajki? Czy imiona bądź nazwy literackich i filmowych postaci podlegają ochronie prawnoautorskiej?

Na wstępie należy wskazać, że w polskim prawie kwestia korzystania i rejestracji domen internetowych nie została prawnie uregulowana, nie mniej jednak pewne instrumenty ochronne, które ograniczają swobodę w wyborze adresu domeny, mogą wprowadzać m.in. przepisy prawa autorskiego, prawa własności przemysłowej, czy prawa ochrony konkurencji.

Po pierwsze – prawo autorskie chroni wszelkie przejawy twórczej działalności człowieka, o indywidualnym charakterze, dlatego też, jeżeli imię bohatera bajki będzie na tyle unikatowe, fantazyjne i niepowtarzalne, że możliwe będzie przyjęcie, iż spełnia przesłanki objęcia prawnoautorską ochroną, to dla jego wykorzystania, konieczne może okazać się uzyskanie odpowiedniego zezwolenia autora – twórcy bajki, której imię bohatera chcemy wykorzystać.

Po drugie – imiona bohaterów popularnych bajek i kreskówek są często rejestrowane przez autorów bądź podmioty uprawnionych jako znaki towarowe (tak jest np. w przypadku postaci z bajek Disneya). Zarejestrowanie imienia jako znaku towarowego powoduje, że tylko ten, kto go zarejestrował, jest uprawniony do korzystania z niego dla oznaczania towarów czy usług wprowadzanych do obrotu. Jeżeli chcemy wykorzystać takie oznaczenie, konieczne jest uzyskanie zezwolenia, najczęściej w formie umowy licencyjnej, na jego komercyjne wykorzystanie.

Wskazówka praktyczna: na stronie internetowej Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej, za pomocą wyszukiwarki znaków towarowych można sprawdzić, czy dane słowo – w tym przypadku imię bohatera, zostało zarejestrowane jako znak towarowy – https://grab.uprp.pl/PrzedmiotyChronione/Strony%20witryny/Wyszukiwanie%20proste.aspx

Po trzecie, w relacji pomiędzy przedsiębiorcami, niekiedy wykorzystanie nazwy własnej, w adresie domeny internetowej może być potraktowane jako czyn naruszający uczciwą konkurencję np. poprzez wprowadzenie w błąd co do tożsamości przedsiębiorstwa czy też wprowadzającą w błąd reklamę. Z powyższym zarzutem możemy się spotkać jedynie wówczas, gdy w obrocie gospodarczym będą już występować produkty oznaczone imieniem bohatera bajki, a istnienie strony internetowej będzie związane z prowadzoną działalnością gospodarcza.

Sara Dobrzańska

Czy mogę wykorzystać informacje zawarte w np. podręczniku, zmienić trochę treść, oznaczyć go jako źródło i wykorzystać to w celach komercyjnych?

Zgodnie z prawem cytatu dopuszczalne jest przytaczanie w ramach naszej twórczości urywków rozpowszechnionych utworów, całe utwory plastyczne lub fotograficzne lub nawet drobne utwory w całości.

Przepisy przy tym nie definiują pojęcia drobnego utworu czy też urywku rozpowszechnionego utworu, pozostawiając ocenę w tym zakresie temu kto korzysta z prawa cytatu. Przyjmuje się jednak, że utwór cytowany musi pozostawać w takiej relacji (stopniu) do twórczości własnej, aby nie było wątpliwości co jest utworem cytowanym a co utworem głównym w ramach którego wkomponowany jest jednie cytat. Ponadto wykorzystanie cudzej twórczości w ramach cytatu może nastąpić jedynie w celu uzasadnionym celami cytatu, takimi jak: wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawa gatunku twórczości. Zastosowanie innego celu poza wyżej wymienionymi lub zbliżonymi do wyżej wymienionych, w zasadzie wyklucza skorzystanie z czyjejś twórczości na zasadach prawa cytatu. Oczywiście wykorzystanie utworu w celach komercyjnych nie wyklucza możliwości skorzystania z prawa cytatu.

Nadto warunkiem wykorzystania utworu w ramach prawa cytatu jest wskazanie imienia i nazwiska twórcy utworu cytowanego oraz źródła pochodzenia utworu (tzw. właściwe oznaczenie cytowanego utworu).

Jarosław Jastrzębski
Radca prawny

Czy tytuł (książki) jest chroniony prawem autorskim? Uprzejmie proszę o wskazanie podstawy prawnej.

Tytuły książek, płyt muzycznych czy filmów podlegają ochronie prawnej jedynie w sytuacji, kiedy zostały zarejestrowane jako znaki towarowe lub spełniają przesłanki (warunki) wymienione w art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze – utwór). Lista zarejestrowana znaków towarowych jest dostępna na stronie internetowej Urzędu Patentowego RP. Zaznaczyć przy tym trzeba, że znakami towarowymi nie mogą być pojedyncze słowa czy też frazy pospolite.

Najczęściej więc w przypadku tytułów czy to książek, czy to utworów muzycznych będziemy mieli do czynienia z utworem, podlegającym ochronie na gruncie prawa autorskiego. Korzystanie i rozporządzanie takim utworem należy do uprawnień twórcy lub innej osoby, która nabyła autorskie prawa majątkowe (ewentualnie osób, które uzyskały odpowiednią licencję). Inne osoby nie są uprawnione do korzystania z utworu w zakresie, który przekraczałby ramy szeroko rozumianego dozwolonego użytku lub licencji.

Jarosław Jastrzębski
Radca prawny

Autorskie prawa majątkowe są prawami zbywalnymi. Obejmują prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim oraz do pobierania wynagrodzenia za jego eksploatację. Również za życia autor może według swojej woli przenieść te prawa na inny dowolny wybrany podmiot w drodze umowy. Jeśli tego nie zrobi, po jego śmierci prawa przysługiwać będą spadkobiercom.

Spadkobiercą można zostać wskutek dziedziczenia testamentowego (są to wyraźnie wskazane w testamencie osoby) albo ustawowego. Zatem w przypadku, gdy autor nie sporządził testamentu, dojdzie do dziedziczenia ustawowego. Wówczas w pierwszej kolejności, na podstawie ustawy dziedziczą dzieci zmarłego oraz małżonek. W razie, gdy takich osób nie było, spadkobiercami zostają rodzice zmarłego, rodzeństwo, a w dalszej kolejności dziadkowie i pasierbowie. W sytuacji, gdyby zmarły nie pozostawił żadnej z wyżej wskazanych osób, dziedziczyć po nim będzie gmina lub skarb państwa.

Po 70 latach od śmierci twórcy na mocy ustawy wygasa okres ochrony praw autorskich, a ich podmiot trafia do domeny publicznej.

Agata Duniak
Prawnik

Chcę zrobić w ramach projektu ratowania dawnych książek, wystawę ilustracji książkowej polskiej szkoły ilustracji. Część z autorów prac, które chcę wyeksponować już nie żyje, żyją tylko nieliczni. Czy wystarczy, że powiększoną ilustrację podpiszę imieniem i nazwiskiem autora i podam źródło (czyli tytuł książki), czy muszę uzyskać zgodę autora na pokazanie jego pracy. Co z autorami nieżyjącymi?

Przedstawione w pytaniu zagadnienie dotyczy możliwości praktycznego zastosowania prawa cytatu jako jednej z form dozwolonego użytku utworów chronionych prawem autorskim. Zgodnie bowiem z treścią art. 29 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wolno przytaczać w utworach stanowiących samoistną całość urywki rozpowszechnionych utworów lub drobne utwory w całości, w zakresie uzasadnionym wyjaśnianiem, analizą krytyczną, nauczaniem lub prawami gatunku twórczości.

W kontekście przypadku określonego w pytaniu warto zwrócić uwagę na przesłankę praw gatunku twórczości uzasadniającą korzystanie z utworów, która w praktyce polega na tym, iż powstaje większy utwór (dzieło) w skład, którego wchodzą pomniejsze utwory (części składowe), bez których to części składowych całość nie mogłaby powstać, Dobrym przykładem takiego utworu jest witraż, złożony z kilku pomniejszych obrazów na szkle przedstawionych za pomocą określonej techniki. Wówczas takie korzystanie z utworów, jako części składowych nie będzie wymagało konieczności uzyskiwana zgody od wszystkich autorów utworów włączonych do takiej większej całości. Warto jednak pamiętać, iż takie korzystanie z utworów nie może przekraczać normalnego korzystania z utworów i być dokonywane w celach komercyjnych w celu osiągnięcia zysku, gdyż wówczas należałoby uzyskać zgody twórców na takie korzystanie z ich utworów.

Jeśli chodzi zaś o korzystanie z utworów w stosunku do których majątkowe praw autorskie wygasły na skutek śmierci ich twórców, to wskazać należy, iż czas trwania majątkowych praw autorskich jest ograniczony w czasie i trwa z reguły 70 lat np. od daty śmierci autora. Wówczas też w wyniku takiego wygaśnięcia majątkowych praw autorskich do utworu, następuje jego przejście do tzw. domeny publicznej i korzystanie z niego nie jest już niczym ograniczone.

Jarosław Jastrzębski
Radca prawny

Zastanawiam się, jak na dzień dzisiejszy wygląda sprawa udostępniania książek w kawiarniach. Nie chodzi mi tutaj o sytuację, kiedy w kawiarni znajdują się książki do kupienia, lecz taką, kiedy na półkach stoją książki “z drugiej ręki”, chociażby z własnych zasobów właściciela, które klienci kawiarni mogą czytać, przebywając w lokalu.

Ciekawi mnie również, czy istniałaby możliwość prowadzenia w kawiarni czegoś w rodzaju wymiany książek (wg zasady “Chcesz wziąć którąś z książek do domu? Zostaw nam coś w zamian”).

Wyłożenie książki w kawiarni do korzystania przez gości stanowi publiczne udostępnienie utworów w niej zawartych. Nie mamy przy tym do czynienia z żadnym z przypadków dozwolonego użytku (ani prywatnego ani także publicznego), zatem na takie działania potrzebna byłaby licencja, tym bardziej, że udostępnianie książek towarzyszy głównej działalności gospodarczej kawiarni uatrakcyjniając jej ofertę. Można zatem powiedzieć, że mamy do czynienia z podobną sytuacją, jak odtwarzanie w kawiarni lub pubie muzyki czy też odtwarzanie filmów w hotelach. Te przypadki od dawna są natomiast powszechnie uważane za publiczne udostępnianie utworów, które dla swej legalności wymaga uzyskania zgody podmiotów uprawnionych.

Wyjątkiem jest oczywiście sytuacja, gdy chodzi o książki, do których prawa autorskie wygasły. Należy jednak zaznaczyć, że książka jako całość należy do domeny publicznej tylko jeżeli wygaśnięciu uległy wszystkie prawa autorskie ucieleśnione na nośniku jakim jest wydrukowana książka, a więc zarówno prawa do utworu literackiego, jak również prawa do jego tłumaczenia oraz do utworów plastycznych stanowiących szatę graficzną książki.

Co do drugiego pytania, odpowiedź jest natomiast pozytywna. Wymiana książek, podobnie jak ich sprzedaż należy do transakcji mających na celu obrót materialnym nośnikiem, na którym zostały utrwalone utwory. Obrót taki jest dozwolony, bowiem de facto nie dochodzi tutaj do obrotu prawami autorskimi, a jedynie materialnym nośnikiem.

Dla pełnej jasności sytuacji należy tutaj wspomnieć, że oczywiście do monopolu autorskiego należy – w zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. Jeżeli zatem mamy do czynienia z książką „z drugiej ręki” to prawo do wprowadzenia jej do obrotu zostało już przez twórcę wyczerpane – skorzystał on już bowiem z tego prawa w odniesieniu do danego egzemplarza, udzielając zezwolenia np. wydawcy na wprowadzenie do obrotu określonej ilości egzemplarzy. Jeżeli dokonujemy dalszej sprzedaży lub wymiany takiego egzemplarza, nie dotykamy już zatem praw twórcy w zakresie obrotu tym egzemplarzem, po prostu dlatego, że książka jest w obrocie (można powiedzieć, że raz wprowadzona do obrotu przez twórcę książka, płyta czy innych nośnik zawierający utwór pozostaje w tym obrocie na zawsze).

Wskazówka praktyczna:
podsumowując, można w kawiarni urządzać imprezy typu „książkowe swap party” nie naruszając praw autorskich. Należy jednak wówczas pomyśleć o kwestiach podatkowych związanych z takim wydarzeniem.

Emilia Chmielewska
Prawnik

Jak wygląda kwestia praw autorskich do bajek autorów typu: Hans Christian Andersen? Zależy mi, aby zorganizować wydarzenie wspierane marką bajki Królowa Śniegu. Nazwą, postaciami i konceptem nawiązującym do baśni. Do kogo powinnam się zwrócić z pytaniem o licencję? Czy tacy autorzy są licencjonowani? 

Czas trwania majątkowych praw autorskich do utworu trwa z reguły 70 lat i liczony bywa od daty śmierci twórcy, a w przypadku utworów, do którego autorskie prawa majątkowe przysługują innej osobie od daty rozpowszechnienia utworu, lub od daty jego ustalenia (moment ustalenia to chwila, w której z utworem mogą zapoznać się również inne osoby poza autorem). Po upływie wyżej wskazanego okresu majątkowe prawa autorskie do utworu wygasają i korzystanie z niego nie jest już wówczas w zasadzie niczym ograniczone tj. nie wymaga uzyskania zgody czy też ponoszenia opłat licencyjnych, natomiast utwór przechodzi do tzw. „domeny publicznej”.

Jeśli jednak w wyniku dokonanych ustaleń dojdziemy do wniosku, że majątkowe prawa autorskie do utworu nadal trwają, w celu rozpowszechniania i korzystania z utworu konieczne jest uzyskanie zgody twórcy lub podmiotu, któremu przysługują majątkowe prawa autorskie do utworu (np. wydawcy) i zawarcie w tym celu odpowiedniej umowy licencyjnej.

Jarosław Jastrzębski
Radca prawny

Czy dozwolone jest umieszczenie portretu pisarza przy jego utworze – mam na myśli tylko utwory będące już w domenie publicznej, na przykład Baudelaire’a, Goethe’go, Leśmiana czy Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej? Jak się ma domena publiczna utworu do wykorzystania wizerunku pisarza? 

Domena publiczna to pewnego rodzaju „przestrzeń” w której zostały umieszczone utwory co do których majątkowe prawa autorskie wygasły. Domena publiczna nie jest w żaden sposób związana z kwestią prawa do wizerunku, które jest osobną kategorią praw aniżeli majątkowe prawa autorskie. Prawo do wizerunku należy do rodzaju dóbr osobistych każdego człowieka i jest nierozerwalnie związane z konkretną osobą, której wizerunek dotyczy. Oznacza to, że w sytuacji śmierci danej osoby prawa związane ściśle z tą osobą (w tym prawo do ochrony wizerunku) również gaśnie. Tym samym kwestia konieczności uzyskania zgody na wykorzystanie wizerunku osoby zmarłej praktycznie nie występuje. Jedyne „zagrożenie” w tym zakresie związane być może z ochroną dóbr osobistych spadkobierców osoby zmarłej i np. prawem do ochrony czci zmarłego, jednakże również tutaj roszczenie o ochronę dobra osobistego osoby bliskiej, może powstać tylko wtedy, gdy czyn ten godzi także w dobro osoby bliskiej spadkodawcy (czyli osoby bliskiej dla tego autora którego wizerunek chcemy wykorzystać), co godzi w uczucie, jakim darzy się zmarłego (tzw. kult zmarłego).

Jednakże nawet w takiej sytuacji (tzw. naruszenia dóbr osobistych rodziny nieżyjącego już autora) czynnością, która by usprawiedliwiała wykorzystanie wizerunku autora w sytuacji opisanej w pytaniu, mogłoby być powołanie się na tzw. „prawo cytatu” i cel tego cytatu jakim jest przykładowo wyjaśnianie dla lepszego „zobrazowania” czytelnikowi wyglądu twórcy danego dzieła literackiego.

Jarosław Jastrzębski
Radca prawny

I am text block. Click edit button to change this text. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Jeśli sprzedaję książki w internecie i robię do nich opisy indywidualne, to czy mogę zamieszczać w opisie fragmenty 1-2 stronicowe z książki, by zachęcić klienta do jej kupna? Czy to będzie jakieś pogwałcenie praw autorskich, chociaż jeżeli sprzedamy tą książkę to w sumie część z tego trafia do autora?

Zgodnie z ogólną zasadą prawa autorskiego, dla legalnego korzystania z cudzej twórczości, nawet jeżeli jest to 2 stronicowy fragment książki, konieczne jest uzyskanie zezwolenia autora (albo podmiotu któremu przysługują do niego prawa autorskie – w kontekście książki może to być wydawnictwo).

Od tej reguły istnieje kilka wyjątków, w ramach dozwolonego użytku chronionych utworów, do jakich należy m.in. tzw. prawo cytatu, o czym szerzej mowa tutaj: http://legalnakultura.pl/pl/prawo-w-kulturze/b-przewodnik-b-po-prawie-autorskim/dozwolony-uzytek.

Prawo cytatu pozwala na wykorzystanie we własnym utworze fragmentów cudzego dzieła, jednak pod warunkiem, że jest to uzasadnione celem takim jak: wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawami gatunku twórczości. Jeżeli zatem “indywidualny opis” spełnia przesłanki uznania go za utwór w rozumieniu prawa autorskiego, tj. cechuje się indywidualnym i twórczym charakterem a treść opisu ma np. formę analizy krytycznej – recenzji danej książki, to można uznać, iż w takim przypadku uzasadnione będzie powołanie się na prawo cytatu, co skutkuje brakiem konieczności uzyskiwania zezwolenia na wykorzystanie fragmentu książki od podmiotów uprawnionych do rozporządzania autorskimi prawami majątkowymi.

Nie mniej jednak, ponieważ przyjętą przez większość wydawców praktyką jest obecnie udostępnianie fragmentu książki w formie elektronicznej w celach promocyjnych zarówno na własnej stronie internetowej, jak i na stronach księgarni, dlatego też  warto skontaktować się z wydawcą w tej sprawie lub też po prostu odsyłać do jego strony z zamieszczonym fragmentem – o ile taki fakt miał miejsce.

Jeśli nie uda nam się uzyskać dostępu do fragmentu książki za “pośrednictwem” wydawnictwa, a przygotowane opisy nie spełniają powyższych wymagań, dla zgodnego z prawem wykorzystania fragmentu książki, w opracowaniu umieszczanym w Internecie na prawach cytatu, konieczne może okazać się uzyskanie odpowiedniego zezwolenia od autora/wydawcy. Fakt, że ze sprzedaży książek autor (bezpośrednio bądź pośrednio) może uzyskiwać korzyści majątkowe, jest w tym przypadku bez znaczenia, dla prawnej oceny dopuszczalności wykorzystania jej fragmentów.

Ps. Zachęcamy również do zapoznania się z prowadzoną przez Fundację jedyną w Polsce, Bazą Legalnych Źródeł, dającą dostęp do zasobów kultury zgodnie z prawem i wolą twórców. Bazę można znaleźć tutaj: http://legalnakultura.pl/pl/legalne-zrodla.

Kiedy dochodzi do przeniesienie majątkowych praw autorskich do utworu?

Przeniesienie autorskich praw majątkowych najczęściej następuje na mocy pisemnej umowy, w której twórca oraz nabywca praw określają zasady i warunki, na jakich autor przezuje przysługujące mu prawa majątkowe do dzieła innej osobie albo instytucji.

Warto zaznaczyć, przy tej okazji, że prawa autorskie dzielą się na prawa osobiste – które są niezbywalne oraz prawa majątkowe, które można przenieść na inny podmiot.

Autorskie prawa majątkowe upoważniają twórcę do decydowania o sposobie korzystania z utworu i czerpania z niego korzyści.

Twórcy przysługuje m.in. wyłączne prawo:

1) do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji,

2) do wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

Ważne informacje, które należy uwzględnić przy konstruowaniu umowy o przeniesienie  autorskich praw majątkowych:

  1. Zawsze przygotowana na piśmie – nie mailowo
  2. Konieczne jest wskazanie osoby, której przysługują prawa autorskie (twórcy, spadkobiercy)
  3. Ważne jest określenie przedmiotu umowy
  4. Bezwzględnie należy wymienić pola eksploatacji – czyli sposoby korzystania z dzieła;
  5. Można wskazać też inne ważnych szczegóły tj. kwestia wynagrodzenia, klauzuli poufności wypowiedzenia

Należy podkreślić, że  w/w umowa może dotyczyć zarówno utworu istniejącego jak i przyszłego, konkretnego dzieła .Możemy zatem umówić się z twórcą, że przeniesie on na nas prawa do jeszcze nie napisanej książki, pod warunkiem jednak że możliwie dokładnie określimy do jakiej, przyszłej książki nabywamy prawa, np. poprzez wskazanie jej tytułu.

W uproszczeniu – dozwolony użytek to zbiór przewidzianych przez regulację prawno-autorską wyjątków od ogólnej zasady, zgodnie z którą na korzystanie z cudzej twórczości należy uzyskać zezwolenie autora.

Wyróżniamy dwa główne rodzaje dozwolonego użytku:

Dozwolony użytek prywatny – czyli prawo do nieodpłatnego korzystania z już rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego. Zakres własnego użytku osobistego obejmuje korzystanie z pojedynczych egzemplarzy utworów przez krąg osób pozostających w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego.

Utwór rozpowszechniony to taki utwór, który za zezwoleniem twórcy został udostępniony publicznie.

Dozwolony użytek publiczny – umożliwienie określonej grupie podmiotów korzystania z utworów chronionych przez prawo autorskie na „preferencyjnych warunkach” – tzn. bez konieczności uzyskiwania zezwolenia, a często również nieodpłatnie. Wykorzystanie utworu może mieć miejsce w przypadkach i okolicznościach ściśle wskazanych w ustawie i odnosi się jedynie do niektórych podmiotów, np. szkoły mogą dla celów dydaktycznych odtwarzać na lekcji filmy chronione przez prawo autorskie, bez potrzeby uzyskiwania na powyższe zezwolenia i uiszczania wynagrodzenia na rzecz twórców.

Ustanowienie  poszczególnych wyjątków nazwanych w ustawie dozwolonym użytkiem zasadniczo jest motywowane istotnymi, z punktu widzenia społeczeństwa, celami jakim ma służyć wykorzystanie utworu takim jak np.: edukacja, pomoc niepełnosprawnym, rozwój czytelnictwa itd.

Rodzaje dozwolonego użytku publicznego:

Prawo cytatu

Książki w bibliotece

Wyjątek edukacyjny

Proste informacje prasowe

Incydentalne zwielokrotnienie cudzego dzieła

I am text block. Click edit button to change this text. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.